કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી શું છે?
કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી ભગવાન કૃષ્ણના જન્મદિવસ તરીકે ઉજવાય છે. ભાદ્રપદ માસના કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમીએ, રોહિણી નક્ષત્રમાં મધ્યરાત્રિએ મથુરાના કારાગૃહમાં દેવકી અને વસુદેવને ત્યાં કૃષ્ણનો જન્મ થયો હતો.
જન્માષ્ટમીની પૂજા વિધિ કઈ છે?
- સંકલ્પ. સવારે સ્નાન કરી દિવસભરના ઉપવાસનો સંકલ્પ લો.
- ઝૂલા શણગાર. બાળકૃષ્ણની મૂર્તિ માટે ઝૂલો સજાવો અને પૂજાસ્થળ શણગારો.
- મધ્યરાત્રિ અભિષેક. બરાબર મધ્યરાત્રિએ બાળકૃષ્ણનો પંચામૃતથી અભિષેક કરો.
- વસ્ત્ર અને શણગાર. નવાં વસ્ત્ર, મુગટ, વાંસળી અને મોરપીંછથી શણગાર કરો.
- ભોગ અર્પણ. માખણ, મિશ્રી, પંજરી અને તુલસીપત્ર અર્પણ કરો.
- આરતી અને પારણું. આરતી કરી પ્રસાદ વહેંચો અને પારણું કરો.
વ્રતના નિયમો શું છે?
- દિવસભર ઉપવાસ અને મધ્યરાત્રિ પૂજા પછી પારણું
- ફળ, દૂધ અને ફલાહાર લઈ શકાય
- અનાજ, ડુંગળી, લસણ અને તામસિક આહાર ટાળવો
- દિવસભર કૃષ્ણનામનું સ્મરણ અને ભજન-કીર્તન
ગુજરાતમાં જન્માષ્ટમી કેવી રીતે ઉજવાય છે?
ગુજરાતમાં જન્માષ્ટમીનું વિશેષ મહત્ત્વ છે, કારણ કે દ્વારકા કૃષ્ણની કર્મભૂમિ છે. દ્વારકાધીશ મંદિરમાં લાખો ભક્તો દર્શન માટે ઊમટે છે. ડાકોરનું રણછોડરાય મંદિર પણ ભક્તોથી ભરાઈ જાય છે.
રાજ્યભરમાં મટકી ફોડ — દહીં હાંડી — ના કાર્યક્રમો યોજાય છે, જેમાં યુવાનો માનવ મિનારો રચીને ઊંચે બાંધેલી માટલી ફોડે છે. આ કૃષ્ણના માખણચોરીના બાળપણનું પ્રતીક છે.
