શ્રી ગણેશ કોણ છે?
શ્રી ગણેશ ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીના પુત્ર છે અને હિંદુ ધર્મમાં સૌથી પ્રિય દેવતાઓમાંના એક છે. તેમને વિઘ્નહર્તા — વિઘ્નો દૂર કરનારા — તથા બુદ્ધિ, જ્ઞાન અને શુભારંભના દેવતા તરીકે પૂજવામાં આવે છે. કોઈ પણ શુભ કાર્ય, પૂજા કે નવી શરૂઆત પહેલાં સૌથી પહેલાં ગણેશજીનું સ્મરણ કરવાની પરંપરા છે.
ગણેશજીનાં પ્રતીકો શું દર્શાવે છે?
- ગજમુખ. હાથીનું મસ્તક બુદ્ધિ, વિવેક અને દૂરંદેશીનું પ્રતીક છે.
- મોટા કાન. વધુ સાંભળવું અને ઓછું બોલવું — એ શીખનું સૂચક.
- એક દંત. સારું ગ્રહણ કરવું અને ખરાબ છોડી દેવું, તથા મહાભારત લેખન સમયનું સમર્પણ.
- મોટું ઉદર. જીવનનાં સુખ-દુઃખ બંનેને સમભાવે પચાવવાની ક્ષમતા.
- મૂષક વાહન. નાનું વાહન દર્શાવે છે કે અહંકાર અને ઇચ્છાઓ પર નિયંત્રણ જરૂરી છે.
ગણેશ ચતુર્થી કેવી રીતે ઉજવાય છે?
ભાદ્રપદ માસના શુક્લ પક્ષની ચતુર્થીએ ગણેશ ચતુર્થી ઉજવાય છે. ભક્તો ઘરે અને પંડાલમાં ગણેશજીની મૂર્તિ સ્થાપે છે, દોઢ, પાંચ, સાત કે અગિયાર દિવસ પૂજા કરે છે અને અંતે વિસર્જન કરે છે.
- સ્થાપના. શુભ મુહૂર્તમાં મૂર્તિની પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવે છે.
- મોદક અર્પણ. મોદક ગણેશજીને સૌથી પ્રિય નૈવેદ્ય મનાય છે.
- દૂર્વા અને લાલ ફૂલ. દૂર્વા ઘાસ અને જાસૂદનાં ફૂલ અર્પણ કરવાની પરંપરા છે.
- વિસર્જન. અંતિમ દિવસે શોભાયાત્રા સાથે મૂર્તિનું જળમાં વિસર્જન થાય છે.
ગુજરાતમાં ગણેશોત્સવ કેવો હોય છે?
ગુજરાતમાં અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા અને રાજકોટમાં ગણેશોત્સવની ભવ્ય ઉજવણી થાય છે. મોટા પંડાલ, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને વિસર્જન યાત્રાઓમાં લાખો લોકો જોડાય છે. તાજેતરનાં વર્ષોમાં માટીની મૂર્તિ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિસર્જનનું ચલણ પણ વધ્યું છે.
