મહાશિવરાત્રિનો ઉપવાસ કેમ રાખવામાં આવે છે?
મહાશિવરાત્રિનો ઉપવાસ આત્મસંયમ, શુદ્ધિ અને એકાગ્રતાનો અભ્યાસ કરાવે છે. શ્રદ્ધા સાથે રાખેલો ઉપવાસ શિવજીની કૃપા વધારે છે અને આંતરિક શાંતિ આપે છે એવી માન્યતા છે.
ઉપવાસના પ્રકાર કયા છે?
- નિર્જળા વ્રત. જળ પણ ગ્રહણ કર્યા વિનાનો કઠિન ઉપવાસ. સ્વસ્થ વ્યક્તિઓ જ રાખે.
- ફલાહાર વ્રત. ફળ, દૂધ અને પાણી લઈ શકાય. સૌથી પ્રચલિત પ્રકાર.
- એક સમય ભોજન. દિવસમાં એક વાર સાત્ત્વિક ભોજન લેવાય.
ઉપવાસમાં શું ખાઈ શકાય?
- સાબુદાણા — ખીચડી અથવા વડા સ્વરૂપે
- રાજગરો અને મોરૈયો (સામો)
- બટાટા, શક્કરિયાં અને સુરણ
- દૂધ, દહીં, પનીર અને સૂકો મેવો
- ફળ અને સિંધવ મીઠું
ઉપવાસમાં શું ટાળવું જોઈએ?
- અનાજ, ઘઉં, ચોખા અને કઠોળ
- સામાન્ય મીઠું — તેના બદલે સિંધવ મીઠું વાપરો
- ડુંગળી, લસણ અને માંસાહાર
- મદ્યપાન અને તામસિક આહાર
પારણું કેવી રીતે કરવું?
બીજા દિવસે સવારે સ્નાન કરી શિવજીની પૂજા કર્યા પછી પારણું કરવામાં આવે છે. પ્રથમ પ્રસાદ ગ્રહણ કરો, પછી હળવો સાત્ત્વિક આહાર લો. લાંબા ઉપવાસ પછી એકદમ ભારે ભોજન ટાળવું હિતાવહ છે.
સ્વાસ્થ્યની દૃષ્ટિએ: ડાયાબિટીસ, ગર્ભાવસ્થા અથવા અન્ય તબીબી સ્થિતિ ધરાવતી વ્યક્તિઓએ કઠિન ઉપવાસ પહેલાં ચિકિત્સકની સલાહ લેવી જોઈએ. પરંપરા પણ કહે છે કે ભક્તિ શરીરને કષ્ટ આપીને નહીં, શ્રદ્ધાથી થાય છે.
